Rss Feed Tweeter button Facebook button Technorati button Reddit button Myspace button Linkedin button Webonews button Delicious button Digg button Flickr button Stumbleupon button Newsvine button Youtube button
Get Adobe Flash player
Flag Counter

Oruc Vəli oğlu İbadlı

Oruc ?badl?

Görk?mli alim, Az?rbaycan Milli Elml?r Akademiyas?n?n N?batat ba??n?n direktoru, biologiya elml?ri doktoru, AMEA-n?n müxbir üzvü ?badl? Oruc V?li o?lu 5 noyabr 1938-ci ild? Füzuli rayonunun Dövl?tyarl? k?ndind? anadan olmu?dur.

1945-ci ild? Dövl?tyarl? k?nd orta m?kt?bin? getmi?, 1955-ci ild? B. S?rdarov ad?na orta m?kt?bi ?la qiym?tl?rl? bitirmi?, 1960-c? ild? t?hsilini G?nc? B?d?n T?rbiy?si Texnikumunda davam etdirmi?dir. Texnikumu bitirdikd?n sonra H.Z?rdabi ad?na G?nc? Pedaqoji ?nstitutunun biologiya fakült?sin? daxil olan Oruc ?badl? h?min institutu müv?ff?qiyy?tl? ba?a vurmu?dur.

Oruc ?badl? 1967-ci ild?n Az?rbaycan Elml?r Akademiyas?n?n Botanika ?nstitutunun N?batat ba?? ?öb?sind? kiçi k elmi i?çi kimi i?l?mi?, 1969-cu ild? h?min institutun aspiranturas?na daxil olmu?, 1973-cü ild? «Az?rbaycan floras?ndan olan b?zi yaban? dekorativ bitkil?rin bioloji xüsusiyy?tl?ri v? kulturas?» mövzusunda namiz?dlik dissertasiyas? müdafi? ed?r?k biologiya elml?ri namiz?di ad?na layiq görülmü?dür.

1977-ci ild?n Az?rbaycan EA Botanika ?nstitutunda böyük elmi i?çi, 1988-ci ild?n apar?c? elmi i?çi v?zif?sind? çal??an Oruc ?badl? AMEA R?yas?t Hey?tinin 4 fevral 2000-ci il tarixli q?rar?na ?sas?n Biologiya Elml?ri Bölm?sinin n?zdind? müst?qil f?aliyy?t göst?r?n, yarad?lm?? M?rk?zi N?batat ba??n?n direktoru seçilmi?dir. O, direktor seçildiyi h?min il «Nadir v? n?sli k?silm?kd? olan bitkil?r» laboatoriyas?n? t??kil etmi? v? onun r?hb?ri olmu?dur.

O, 200-d?n çox elmi ?s?rin mü?llifi olmaqla yana?? 3 monoqrafiyan?n, 9 kitab?n, 3 mü?lliflik ??had?tnam?sinin mü?lifidir. 45 ild?n art?qd?r ki, xalq t?bab?ti il? m???ul olan Oruc mü?llim müalic? bitkil?ri silsil?sind?n «Z?f?ran», «?zvay», «So?an», «Qulançar v? ya m?r?çüyüd», «Çiri?», «Gülçülük» v? s. kitablar?n? oxuculara t?qdim etmi?dir. Biologiya elml?ri doktoru Oruc ?badl? Ab?eron ??raitind? geofit bitkil?rinin 500-? q?d?r növünün kolleksiyas?n? toplam??d?r. Onlar?n 150-d?n çox növü t?s?rrüfatlara t?tbiq olunmaq üçün t?klif olunmu?dur.

Onun ?sas elmi nailiyy?tl?ri geofitl?rin taksonomik t?rkibini, h?yat? formalar?n?, Qafqazda yay?lmas?n?n öyr?nm?kd?n v? onlar?n Ab?eron ??raitind? bec?rilm? aqrotexnikas?n? i?l?yib haz?rlamaqdan ibar?tdir. T?dqiqatlar n?tic?sind? Qafqaz geofitl?rinin konspekti t?rtib olunmu?, 28 f?sil? 92 cinsd?n olan 526 növün, o cüml?d?n 125 nadir v? n?sli k?silm?kd? olan növün taksonomik h?yat? formalar?na gör? 4 qrupa ayr?lm??d?r: kökyumrulu (88), so?anaql?yumrulu (40), kökümsovlu (163) v? so?anaql? (235). 323 növün 150-si Ab?eronda yax?? apartasiya olunmu?dur.

Onlardan 80 növü toxumdan öz-özün? cüc?rm? qabiliyy?tin? malikdir. 60 növün toxum bank? yarad?lm?? v? reintroduksiya yolu il? Qafqaz?n müxt?lif regionlar?nda 30 növ yenid?n b?rpa olunmu?dur. Qafqaz qeofitl?rini müxt?lif növ çiç?k kompozisiyalar?nda istifad? etm?k v? onlar?n uzun müdd?t dekorativ v? effektli olmas? üçün 3 ball? fenospektr c?dv?li i?l?nib haz?rlanm??d?r.

Qafqaz floras?nda itm?kd? olun nadir bitki növl?rinin konservasiyas?, qiym?tli bitkil?rin Abberonda kolleksiyas?n?n yarad?lmas?, onlar?n introduksiya olunmas?, n?sli k?silm?kd? olan növl?rin qorunub saxlanmas? v? s?m?r?li istifad? yollar? Oruc /?badl?n?n 2002-ci ild? i??q üzü görmü? «Qafqaz?n geofitl?ri» ?s?rind? öz ?ksini tapm??d?r. Onun 2005-ci ild? çap edilmi? «Konspekt qeofitov Kafkaza» ?s?ri d? bu q?bild?ndir. ?s?rd? Qafqaz geofitl?rinin müasir taksonomik t?rkibi h?rt?r?fli ??kild? vermilmi?dir.

Oruc ?badl? elmi axtar??lar?n? davam etdirmi?, 2004-cü ild? «Qafqaz?n geofitl?ri v? onlar?n Ab?eronda introduksiyas?» mövzusunda doktorluq dissertasiyas? müdafi? ed?r?k biologiya elml?ri namiz?di alimlik d?r?c?si alm??d?r.

O, «Q?rm?z? kitab»?n, Az?rbaycan Sovet Ensiklopediyas?n?n VI, IX, X cildl?rinin h?mmü?llifl?rind?n biridir. M?rk?zi N?batat ba??n?n Elmi ?uras?n?n s?dri, Bak? ??h?rind? Aqro-B?dii ?uran?n, D?nizk?nar? Milli park?n Elmi-Metodik ?uras?n?n, Me??çilik ?nstitutunun Elmi ?uras?n?n, AMEA Botanika ?nstitutunun Müdafi? ?uras?n?n, «Elm v? h?yat» jurnal?n?n redaksiya hey?tinin üzvü olan Oruc ?badl? 2007-ci ilin ?vv?lind? AMEA-n?n müxbir üzvü seçilmi?dir.

Görk?mli alim Oruc ?badl? Az?rbaycan Milli Elml?r Akademiyas?n?n 60 illik yubleyi il? ?laq?dar «T?r?qqi» medal? v? elmd? qazand??? u?urlara gör? d?f?l?rl? Az?rbaycan MEA-n?n f?xri f?rmanlar? il? t?ltif edilmi?, müxt?lif elmi, ictimai v? dövl?t t??kilatlar? t?r?find?n f?rmanlara, t???kkürl?r? layiq görülmü?dür.

Oruc ?badl?n?n Qaraba??n a??r seyidl?rind?n biri Seyid Fatim? haqq?nda yazd??? «Seyid ?bdülbaqi ??c?r?si v? seyid Fatim? k?ram?tl?ri» adl? kitab? oxucular t?r?find?n maraqla qar??lanm??d?r.

Ail?lidir, üç övlad?, üç n?v?si var.

Qaynaq: Ta?? K?rimlinin “Qaraba? aliml?ri”

http://www.adam.az/az.php?misc=search&subaction=showfull&id=1268396393&archive=&cnshow=news&ucat=8,55&start_from=&go=search

Oxunma sayı: 4782

Şərh yazın

ZOOCOĞRAFİ XƏRİTƏMİZ
Biologiya müəllimlərinin I qurultayı
TQDK-dan Biologiya