Rss Feed Tweeter button Facebook button Technorati button Reddit button Myspace button Linkedin button Webonews button Delicious button Digg button Flickr button Stumbleupon button Newsvine button Youtube button
Get Adobe Flash player
Flag Counter

Armud

Armud

Armud (lat. Pyrus) – gülçiç?kkimil?r f?sil?sin? aid bitki cinsi. Armud a? çiç?kli bir a?ac?n yum?aq, sulu v? ?irin meyv?sidir. Armud sar?-ya??l aras? r?ngl?rd?, lifli, h?zmi asan v? mineral bax?m?ndan olduqca z?ngin bir meyv?dir. ??rqi Avropadan Q?rbi Asiyaya q?d?r yay??m??d?r. H?min f?sil?d?n olan armudun Az?rbaycanda 16 növü yaban? halda bitir, 2 növü is? m?d?ni halda geni? bec?rilir. Bu ?tirli m?yv? öz z?f?rli yürü?ünü Asiyadan Avropaya Yunan?standan k?ç?r?k ba?lam??d?r. ?ah Sül?yman S?f?vinin saray h?kimi M?h?mm?d Mömin (v?fat? – 1697 il) yaz?r: «Armudun ?la növü Az?rbaycanda y?ti?ir. ?irin armud susuzlu?u yat?rd?r, h?zm üçün ?h?miyy?tlidir, q?bizlik vaxt? m?sl?h?t ?dilir, ür?k ritminin pozulmas?nda v? sidik kis?si iltihab?nda faydal?d?r. H?mçinin armud b?zi göb?l?k z?h?rl?rinin t?sirini z?ifl?dir. Tur? armud is? ?ksin?, ba??rsa?? b?rkidir, ödqovucudur, q?zd?rma zaman? x?yirlidir. 9 q armud tumu ba??rsaqda qurdlar? öldürür.

Armud çiç?yi

Armud a?ac?n?n çiç?yi ür?yi möhk?ml?dir, hal-?hval? yax??la?d?r?r, qanaxma v? ishal?n qaba??n? al?r. Armud a?ac?n?n güll?rini sürtg?cd?n k?çir?r?k, iltihabl? göz ?i?ind? qoyurlar. Armud yarpaqlar? ishal zaman? istifad? ?dilir, ?g?r onlar? d?rinin üz?rin? qoylsalar, mövcud yaran? sa?aldar. Armud a?ac?n?n gülünd?n tutiy? (qara göz boyas?) haz?rlay?rlar. Armud a?ac?n?n q?tran? güclü irin ç?xardan vasit? kimi m?lumdur. C?r armud a?ac?n?n tozu yaran? ?la sa?ald?r.

M?h?mm?d Hüs?yn xan yaz?r ki, ?n ?la armud növl?ri ?aharmud v? hüs?yni adlanan iri, nazikqab?ql? sortlar idi. ?bn Sina yaz?r: “C?r armud kolit, öd ishal?nda, göb?l?kl? z?h?rl?nm?d? faydal?d?r”.

Xalq t?bab?tind? armud mür?bb?si v? bi?mi? armud güclü öskür?kd?, t?ngn?n?slikd?, a? ciy?r v?r?mind? x?yirlidir, quru armud h?limi is? sidikqovucu v? b?rkidici vasit? kimi istifad? ?dilir. H?limi haz?rlamaq üçün 1 st?kan xardalanm?? armud götürürl?r, üz?rin? 0,5 litr su tökürl?r v? 15 d?qiq? qaynad?rlar. Sonra bir q?d?r saxlad?qdan sonra acqar?na günd? 4 d?f? yar?m st?kan içirl?r.

 

Armud

Y?ti?mi? armud çox sulu v? ?irin oldu?u üçün böyr?k v? m?d?-ba??rsaq x?st?likl?rind? x?yirlidir. Xüsusil? orqanizm? ?ir? il? daxil olan x?yirli madd?l?r daha t?z m?nims?nilir. Armudun t?rkibind? olan balansla?d?r?lm?? min?ral ?l?m?ntl?ri orqanizmd?n a??r m?tallar?n ç?xar?lmas?na köm?k ?dir. Armud qan v? hüc?yr? art?ran, C vitamini il?, immun sist?mini möhk?ml?tm?kd? vacib say?lan foli tur?usu il? z?ngindir. Orta böyüklükd? olan 1 armudun t?rkibind? 100 kkalori ?n?rji mövcuddur. Armudu u?aq qidas?n?n t?rkibin? daxil olmas? m?sl?h?tdir. T?z? m?yv?ni avqustdan noyabr ay?na q?d?r sat?rlar.

Armudun faydalar?. H?zm sistemini gücl?ndirir, h?zmi asanla?d?r?r. Böyr?kl?rin nizaml? i?in?, böyr?k da?lar?n?n v? qumunun tökülm?sin? köm?k edir. Sidik sökdürücüdür. Q?bizliyi aradan qald?r?r. Qan? t?mizl?yir. Qans?zl??a yax?? g?lir. Sinirl?ri sakitl??dirici t?siri il? yüks?k t?zyiqi sal?r v? zehin yor?unlu?una yax?? g?lir. N?kris (gut) v? romatizmd? faydal?d?r. Soyuqd?ym?y? yax?? g?lir. Susuzlu?u keçirir.

Armud

?stifad?si. M?d?si z?yif olanlar?n kompotunu içm?si tövsiy? edilir. Mümküns? tumlar? il? birlikd? yem?k daha faydal?d?r. Tumunu ac qar?na yem?k ba??rsaq qurdlar?n? tökm?y? d? köm?kçi olur. Armud çiy yeyil? bil?c?yi kimi bi?iril?r?k d? yeyil? bil?r. Az kalorili lakin buna qar??l?q bol lifli v? minerall? bir meyv? olan armud p?hriz saxlayanlar üçün d? faydal?d?r. F?rahl?q ver?n bir meyv? oldu?u üçün hamil?l?rin qusmalar?n? azaldar. Yem?kl?rd?n ?vv?l yeyilm?si tövsiy? olunur.

T?bab?td?. A?a??da qeyd edil?n 2 növ armudun t?bab?td? istifad? edilm?si bar?d? m?lumat verilir.
Adi armud v? ya m?d?ni armud v? Qafqaz armudu.

Armud. Onun hündürlüyü 20 – 30 m-? q?d?r olan a?ac bitkisidir. Meyv?sinin qab???n?n q?rm?z?, q?hv?yi, q?z?l? r?ngd? olmas? il? ba?qa növl?rind?n f?rql?nir. O, Az?rbaycan?n bir çox rayonlar?nda geni? bec?rilir.

Qafqaz armudu. Bu ç?tiri budaql? a?acd?r. Meyv?si x?rdad?r, gird? formada olub, azca a??z büzü?dürücüdür. Ad?t?n, meyv?l?ri avqust-sentyabr aylar?nda yeti?ir. Az?rbaycan me??l?rind? yaban? halda geni? yay?l?b.

Adi armudun meyv?l?rind? ??k?r [12 %], pektin madd?l?ri [4, 2 %], üzvü tur?ular [2, 5 %], a?? madd?l?ri [1,2 %], C vitamini [64, 5 mq %], karotin [5 -6 mq %], B1 vitamini vard?r.

Armud

Qafqaz armudunun t?rkibind? is? ??k?r ??k?r [6 -7 %], pektin madd?l?ri [3,4 - 4 %], üzvü tur?ular [1,2 - 1,6 %], a?? madd?l?ri [2-3 %], C vitamini [26 - 30 mq %], karotin [6,48 - 10,5 mq %], v? s. mü?yy?n edilmi?dir.

Xalq t?bab?tind? Qafqaz armudunun qurudulmu? yarpaqlar?ndan sulu d?ml?m? [çay] haz?rlay?b, ür?k a?r?lar?, xüsus?n ür?k döyünm?l?ri zaman? içirl?r. Eyni m?qs?d üçün t?z? d?rilmi? armud meyv?l?rinin ?ir?sind?n d? istifad? olunur.

Adi armud ?ir?si ishal x?st?liyin? qar?? i?l?dilir. Zaqatala rayonunda ba? armudunun meyv?l?rind?n [xüsus?n onun yerli adla m??hur olan “bal armudu” sortundan] armud b?km?zi haz?rlan?r. Bunun üçün armudun meyv?l?rini iki hiss?y? ay?r?b, s?x?b ?ir?sini ç?xard?rlar. Al?nm?? ?ir? qat? ??rb?t hal?na dü??n? q?d?r qaynad?l?r. N?tic?d? ?ld? edil?n armud b?km?zind?n qüvv?tverici v? sidikqovucu d?rman kimi istifad? olunur.

Armud

Armudun meyv?l?rinin ?ir?si ??k?rl? bir yerd? m?t hala [qat? hala] dü??n? q?d?r qaynad?l?r. N?tic?d? al?nan b?km?zd?n [yerli adla "armudrub"] i?tahaart?r?c? v? h?zm prosesini yax??la?d?ran d?rman kimi i?l?dilir. Ba? armudu böyr?kl?rd?n da??n sal?nmas?nda v? sidikqovucu kimi istifad? edilir.

Diabet x?st?liyin? tutulanlara armud çox xeyirlidir, çünki o, orqanizmd? qidan?n asan h?zm olunmas?na v? i?tahan?n yax??la?mas?na köm?k edir. Armud malyariya x?st?liyin? tutulanlar üçün d? faydal?d?r. Çünki o, ür?k yan??s?n?n qar??s?n? al?r. Xalq t?bab?tind? armud a?ac?n?n yarpaqlar?ndan çay kimi d?ml?yib daxili qanaxmalarda qank?sici d?rman kimi i?l?dilir.

 

 

 

 

Qaynaq: az.wikipedia.org,  alakbarli.aamh.az

Oxunma sayı: 8214

Şərh yazın